Leer neon ñu ngi bawoo ci baat "neon light" ci làkku angale. Baatu "neon" dafay tekki "neon," mu nekk baat biñ gëna xam.
Li tax ñu defar làmp neon mingi aju ci gëstu bi physicien ak chimist britanik bii di Michael Faraday amal ci wàllu gaz. Su courant électrik jaar ci biir gaz bu am limu ion positif ak negatif yu néew, rayon ultraviolet yi, rayon kosmik yi ak ay substance radioactif yu ndaw ñoo koy indi. Su amee voltage bu doy, courant bi dafay toxu ba noppi mbëkkante ak molecule gaz neutre yi, loolu mooy tax molecule neutre yi ionise, muy yokk limu ion yi. Courant biy jaar ci gaz bi dafay ànd ak decharge glow, ñu xamee ko ci luminescence. Kulòoru leer gi mingi aju ci gaz bi. Doxalinu Faraday ak limu def ci ay jaar-jaar, dañu tëral fondaasioŋ bu dëgër ngir xaralay leeralu neon.
